Μετά από τόσες δουλειές πρέπει να υπολογίσω πια. Σήμερα, μεταξύ των επαγγελμάτων μου, κατέληξα και στον συλλέκτη πορτοκαλιού. Βασική δυσκολία του επαγγέλματος, να δουλέψεις 11 ώρες την ημέρα, για τον κορεσμό της κοιλιάς (11ευρώ). Και δεν υπά Στην Αθήνα, σε ένα γκράφιτι, είδα πρώτη φορά τον τίτλο αυτού του κειμένου. Αυτό που είδα, έγινε αφορμή για να πραγματοποιήσω πια τον σκοπό μου, να γράψω κάτι για την υποχρεωτική εργασία. Δεν το έκανα τους μήνες της ανεργίας μου, αλλά το κάνω σήμερα σε αυτό το βάσανο της δουλειάς. Διοργανώνεται από μια μεγάλη φάμπρικα η δουλειά του πορτοκαλιού. Και γυρίζουνε ένα χυδαίο γρανάζι. Για κάθε αφεντικό δε χρειάζεται να πείτε ότι είναι χυδαίο. Για παράδειγμα, ο μάστορας Δημήτρης από τότε που δούλευα μπογιατζής, δεν ήταν τέτοιος άνθρωπος.ρχει ίσως καμία άλλη δυσκολία.
Τώρα είμαστε σε ένα παγωμένο σπίτι στο αμπελοχώραφο. Δεν κλείνουν τα παράθυρα και κάνει πολύ κρύο. Όλα απαίσια βρώμικα. Υπάρχουν μεταξύ των εργαζόμενων οι Βούλγαροι, οι Αλβανοί, οι Αφγανοί, οι Άραβες, οι Κούρδοι, οι Πολωνοί και οι Τούρκοι. Ιδιαίτερα οι Πολωνοί είναι πολύ γεροί. Αναπόφευκτα σκέφτεστε, αν αυτός ο άνθρωπος έχει δει ποτέ άραγε τον ήλιο στη ζωή του. Για να γράψω για την υποχρεωτική εργασία νομίζω είμαι στο καταλληλότερο μέρος.
Υπάρχει μια κουλτούρα βέβαια, η υποχρεωτική εργασία. Η πειθαρχεία αποτελειώνει την ηθική αυτής της κουλτούρας. Διαχωρίζοντας την πειθαρχεία σε μαύρη και άσπρη, μπορούμε να ικανοποιήσουμε κάποιες ανάγκες μας με την άσπρη πειθαρχεία…λένε κάποιοι. Να πετάξουμε στους εξουσιαστές σοσιαλιστές την πρώτη πέτρα. Για τον ζήλο της παραγωγής και τα σχέδια ανάπτυξης έχουν γραφτεί ποιήματα και οι προλετάριοι συνέχισαν να πεθαίνουν απ’ την δουλειά («εθελοντικοί» εργάτες που πέθαιναν τα Σάββατα, στην κατασκευή σιδηρόδρομων στη Ρωσία) . Εδώ το πρόβλημα παρουσιάζεται όχι μόνο στην εξουσιαστική πλευρά του σοσιαλισμού, αλλά και στη σοσιαλιστική πλευρά του εξουσιασμού. Υπάρχουν και άλλες εμφανίσεις της κουλτούρας της υποχρεωτικής εργασίας, η βιομηχανία και αυτός ο εργάτης, που κρατάει στο χέρι του γαλλικό κλειδί και είναι μπρατσαράς. Ήταν η ίδια εμφάνιση στην φάμπρικα της FIAT του Μουσολίνι και στα αγάλματα του σοσιαλισμού. Όλες αυτές οι εμφανίσεις είναι αρνητικό φίλμ αυτής της φωτογραφίας που λέμε καπιταλισμός. Οι μορφές σώζονται.
Τώρα, να προσπαθήσουμε να γυρίσουμε πιο πίσω, σ’ εκείνη την περίοδο που υποθέτουμε ότι γεννήθηκε η υποχρεωτική εργασία. Που δεν υπήρχε άσπρη ή μαύρη πειθαρχεία. Ο άνθρωπος δούλευε εθελοντικά και για τον εαυτό του, με την καθοδήγηση των αναγκών του. Αυτοί που θεωρούν ότι υπάρχει άσπρη πειθαρχεία, θεωρούν ότι το άτομο λόγω της ευθύνης του απέναντι στην κοινότητα, δούλευε υποχρεωτικά και πριν ακόμα την εμφάνιση της ιδιοκτησίας. Υπάρχουν και άλλοι ισχυρισμοί. Αλλά αυτό που καταλαβαίνουμε, η ιδιοκτησία (δημόσια ιδιοκτησία) δεν εμφανίστηκε πριν απ’ την υποχρεωτική εργασία. Και σε μια κοινωνία που δεν υπήρχε υποχρεωτική εργασία, πώς να υπήρχαν πόλεμοι; Θα πούμε ότι υπάρχει ζήτημα για το μοίρασμα της εύφορης γης. Αλλά το πρόβλημα αυτό εμφανίστηκε και πολύ αργότερα, από τις τάξεις. Πρέπει να θυμόμαστε ότι αιτία των πρώτων πολέμων ήταν το πλεόνασμα προϊόντων και όχι γης. Η γνωριμία του ανθρώπου με την υποχρεωτική εργασία είναι απαραίτητη προϋπόθεση, για την ύπαρξη της εξουσίας και της ιδιοκτησίας. Η ικανότητα του ανθρώπου να επεξεργάζεται τη φύση δημιουργώντας τα μέσα επιβίωσης και πλούτου, τον οδήγησε στη διάσπαση της υποχρεωτικής εργασίας, που στην κοινωνική ζωή δημιούργησε τους δυνατούς και αδύνατους, τους διοικητές και διοικούμενους. Έτσι πρέπει να είναι.
Δε θέλω να μπούμε στον φαύλο κύκλο του αυγού και της κότας. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι πρέπει να δούμε την υποχρεωτική εργασία ως ορόσημο στην ανελέητη ιστορία της ανθρώπινης κοινωνίας.
Αλλά ακόμα πιο σημαντικό, η υποχρεωτική εργασία, πέρα από μια κρύα γνώση είναι ένας κανόνας που περικυκλώνει όλους μας, μαζί και τους ανέργους. Η υποχρεωτική εργασία που καταργεί τις ατομικές επιλογές είναι ο σίγουρος δολοφόνος των ζωών μας.Είναι γελοίο να θεωρούμε ότι είναι ψυχολογικά υγιής αυτός ο άνθρωπος που παίρνει τον δρόμο της φάμπρικας, κάθε πρωί, επί είκοσι πέντε χρόνια και μέσα σ’ αυτό το τεράστιο κτίριο, καθημερινά χιλιάδες φορές, επαναλαμβάνει μία μόνο κίνηση. Σε κάποιες δουλειές πρέπει να επαναλαμβάνεται καθημερινά 25000 φορές η ίδια κίνηση. Όσο λιγοστεύουν οι κινήσεις που αναλαμβάνει ένας εργάτης, τόσο μεγαλώνει ο καταμερισμός της εργασίας. Το αφεντικό μου, που μου έμαθε να φτιάχνω μπακλαβά, γκρίνιαζε γιατί έβγαλα σε μισή ώρα ένα ταψί, έπρεπε να το κάνω σε 10 λεπτά έλεγε. Η βιομηχανία αποτελεί τον κορμό του καταμερισμού της εργασίας. Αυτά τα φαινόμενα ακρωτηριάζουν την ψυχή του ανθρώπου και όποιο ανθρώπινο χαρακτηριστικό έχει μείνει στη φύση του.
Δεκέμβρης 2005/ Ιανουάριος 2006
